Dit stuk gaat over mensen en machines; oudere en jongere mensen, conventionele en moderne machines. Ik was op gesprek bij Elmeco (elektrische metingen in concentraties) en dat was een bijzondere ervaring. Het bedrijf werd in 1935 opgericht door de heer J.G. Mulder. John Knebel was er directeur tot oktober 2002; zijn zoon Paul is het sindsdien.
Elmeco groeide gestaag toen de behoefte aan automatisering in de glastuinbouw toenam. De beginproducten waren elektronische meetapparatuur en regelaars. Eer en aanzien vergaarde het bedrijf met het ontwerp en de bouw van de allereerste komkommersorteermachine in de wereld!
Topmachines
Paul Knebel gaf het bedrijf nieuw aanzien. Hij studeerde technisch organisatorische bedrijfsvoering en werd vervolgens bijna door een ketchupfabriek gestrikt voor een aantrekkelijke functie. Hij heeft ernstig overwogen het aanbod aan te nemen maar daar stak John een stokje voor. Hij liet zich zijn zoon niet zomaar ontfutselen en legde Paul een aantrekkelijk project voor: Elmeco ging gemoderniseerd worden, er zouden nieuwe kwaliteitsmachines komen en een vloer die ze kon dragen. Paul zou degene zijn die een en ander moest uitvoeren. Het project klonk een stuk aanlokkelijker dan de baan bij de ketchupfabriek en zo kon het gebeuren dat Paul definitief tot Elmeco toetrad.
Hij heeft geen spijt van zijn beslissing: ‘Ik kreeg van mijn vader de vrije hand onder slechts één voorwaarde: ik mocht alleen Duitse of Zwitserse topmachines aanschaffen. Dat er inmiddels ook een aantal Taiwanese giganten staat, is het gevolg van voortschrijdend inzicht: ‘Tegenwoordig is Aziatische materiaal minstens zo goed als Europees.’
Er zit muziek in
Ik wist niet wat ik verwachten kon, toen ik naar Elmeco ging. Om eerlijk te zijn, was het bedrijf me nog nooit zo opgevallen. Het staat daar aan de Dr van Noortstraat zo een eindje van de weg af. Je bent er voorbij gefietst voor je er erg in hebt. Vandaag kan ik u dit vertellen: als je de fabriek binnengaat, stap je over de drempel in een andere wereld. Er staat voor een kapitaal aan machines en aangezien die allemaal in bedrijf zijn, plof je bij binnenkomst pardoes in de herrie. Ik moest me echt even instellen op al dat lawaai. Maar het went vlug en het zijn misschien niet de meest muzikale klanken maar als je ziet wat er geproduceerd wordt, ga je het al snel een heel mooi geluid vinden. Er zit een degelijk ritme in. Je weet meteen dat er hier niet geflierefluit wordt; wat hier gemaakt wordt, is degelijk en kan tegen een stootje.
Een bijzondere combinatie
De volgende sensatie is de afmeting van de machines. Vooral die ‘hightech volautomatische CNC draai frees machines’! Pardon..? Wel, ik heb het nog even opgezocht: CNC staat voor ‘computer numerical control’. Als ik Paul goed begrepen heb, verzint zo’n machine zelf hoe een bepaald product gemaakt wordt en hoeveel stuks. Het enige dat hij nodig heeft, is een staaf ijzer en een mens die de goede gegevens in zijn computer invoert. Het werkt als een tierelier. Ik zag prachtig glanzende producten uit zo’n CNC er rollen. Vraag me niet wát voor producten precies want die zijn voor een leek moeilijk te duiden. Laat ik het zo zeggen: Elmeco produceert onderdelen, dat is de clou. Neem bijvoorbeeld het eerste glanzende dingetje dat ik in handen kreeg. Dat is bedoeld voor de beveiliging van mobieltjes tegen diefstal uit winkels (Het is treurig dat het nodig is, maar dat terzijde.) Het glanzende dingetje is niet veel groter dan een kwartje en ongeveer zo dik als een fatsoenlijk dropje. Ik stond er een beetje beteuterd van te kijken, zo’n klein productje uit zo’n grote machine! U moet zich voorstellen, de machines hebben de afmeting van een flink formaat caravan, maar wat ze op de wereld zetten past met gemak in je broekzak!
Een vloer met vezels
Terwijl Paul de rondleiding vervolgt, verontschuldigt hij zich er voor dat de fabriek niet opgeruimd is. Oh? Nou, in mijn ogen ziet het er allemaal reuze ordelijk uit, zeker voor iemand die uit eigen waarneming weet hoe de kamer van een tiener er bij tijd en wijlen uit kan zien. Echt, de fabriek is om door een ringetje te halen en de mensen die er werken knikken je allemaal vriendelijk gedag. Een apart gedeelte van de rondleiding wordt gereserveerd voor een uiteenzetting over de nieuwe vloer. Een staaltje vernuft waar Paul met genoegen over vertelt. De kwestie is dat wanneer al die zware machines in bedrijf zijn er zo’n krachtig gestamp ontstaat dat een gewone vloer al snel aan flarden zou zijn. Deze nieuwe vloeistof dichte vloer echter bevat een vlechtwerk van staalvezels die ervoor zorgen dat de trillingen gelijkmatig worden afgevoerd.
Gewaardeerde medewerkers
Sinds 2002 is Paul dus directeur en hij houdt er over zijn bedrijf een paar gezonde filosofieën op na. ‘Een bedrijf run je samen met je medewerkers. Ik zie de mensen die hier werken niet als personeel. Nee, ik voel me eerder collega dan directeur. We werken hier allemaal even hard en ieder heeft zijn eigen verantwoordelijkheid.’ Dat is geen holle kreet. Iedere werknemer onderhoudt contact met de klant waar hij op dat moment voor staat te frezen of draaien of wat dan ook. Paul: ‘Zo maak je dat de medewerkers zich verantwoordelijk voelen voor waar ze mee bezig zijn. Mijn vader heeft me altijd voorgehouden dat dat belangrijk is. Onze medewerkers weten dat ze gewaardeerd worden.’
Stompwijkers hebben een hoog arbeidsethos vindt Paul: ‘soms ligt een klus onder tijdsdruk en dan moet er overgewerkt worden. Voor onze medewerkers, ook voor de mensen die uit de regio komen, is dat nooit een probleem.’ Conclusie: ze weten van aanpakken daar bij Elmeco.
Verstand van zaken
‘De klant is koning’, dat is de dragende gedachte. En die klanten bevinden zich in alle segmenten van het bedrijfsleven. ‘Van de man in de schuur tot de petrochemische industrie. Weet je nog die stalen armbandjes met een bolletje aan ieder uiteinde? Ze zouden goed zijn tegen de hoofdpijn. Wij hebben er toentertijd 60.000 per week gemaakt! Nu is het wat minder maar we maken ze nog steeds.’ Elmeco voegt zich naar de wensen van de klant, maar let op, zelfverzekerd en met verstand van zaken. Paul: ‘Bij ons werken mannen en vrouwen van diverse leeftijden. Ze weten allemaal precies waar ze mee bezig zijn. De ouderen worden gewaardeerd om hun ervaring en vakmanschap. Het fijne is dat we nog mensen hebben die weten hoe we de conventionele machines moeten onderhouden. De jongeren zijn vaak degenen die de CNCers bedienen.’ Dat is een klus apart want zo’n computergestuurde machine reageert alleen op codes en die zien er ingewikkeld uit. Je moet, zoals Paul zegt, eigenlijk een nieuwe taal leren lezen om die dingen tot werken te bewegen.
Kortom, de zaken gaan goed daar bij Elmeco. De heren Knebel hebben een prachtbedrijf. John geeft mij een foto mee van het Elmeco team voor in de Dorpsketting. Iedereen staat er vrolijk op. En zo hoort het ook.
Thea Ambagtsheer